Blog

Onze blik op 2024: De dreigende media crisis

2024 zal een sterke behoefte hebben aan betrouwbaar en inclusief nieuws als fundatie van onze democratie. Het klinkt misschien gek uit de monden van PR-professionals, maar wij zullen ons daar bij Fitzgerald altijd hard voor blijven maken”. 

2024 is het jaar waarin onze nabije toekomst wordt bepaald. Via het stembiljet. Wereldwijd gaan er dit jaar meer mensen naar de stembus dan ooit tevoren; meer dan de helft van de wereldbevolking welgeteld, op continentaal, nationaal, regionaal  en lokaal niveau. 

Een cruciaal jaar, zeker als het gaat om vrouwenrechten en representatie, zo stelt de Verenigde Naties. Het ingrijpende jaar valt ook nog eens samen met een periode van grote verandering in het medialandschap: we zien massa-ontslagen en reorganisaties bij grote media-huizen, complexe algoritmes die steeds “slimmer” worden, mediaconsumptie die radicaal verandert, ga zo maar door. 

Lang wisten we: democratie functioneert niet zonder eerlijke communicatie en kundige media. Kijkend naar de grote veranderingen die nu gaande zijn, lijkt het alsof we dit zo langzaamaan vergeten zijn… 

Dat brengt ons op de vraag: hoe ziet de toekomst van ons medialandschap eruit?  

De afgelopen jaren werden gekenmerkt door een opkomst van onafhankelijke journalistiek op sociale media, maar het behouden van een onafhankelijke journalistieke business is nagenoeg onmogelijk omdat deze journalisten dikwijls worden tegengewerkt of ‘shadow banned’ door de grote techreuzen die het social media domein volledig domineren. 

Bovendien zien we een grote afname van het publieke vertrouwen in openbare informatie, nu deep fakes en generatieve AI mainstream zijn geworden.  Algoritmische bubbels verharden waardoor het steeds moeilijker wordt voor mensen om gevoed te worden met nieuwe meningen of inzichten, zelfs als ze daar in de basis wel voor open staan. Het gevolg is dat de sociale cohesie in onze maatschappij snel afbrokkelt. 

Toch zal 2024 een sterke behoefte hebben aan betrouwbaar en inclusief nieuws als fundatie van onze democratie. Het klinkt misschien gek uit de monden van PR-professionals, maar wij zullen ons daar bij Fitzgerald hard voor blijven maken. Met het oog op dit uitzonderlijke jaar, voorspellen we de drie belangrijkste katalysators van het veranderende medialandschap voor dit jaar: 

“Burgerjournalistiek”

Jongeren en jongvolwassenen consumeren informatie op een totaal andere manier dan hun voorgangers. Waar informatie voorheen werd gefilterd en verspreid door instituten met autoriteit en kunde (televisie, krant, experts, etc.), is deze filter in de huidige informatievoorziening volledig verdwenen. Platforms als TikTok en Instagram zorgen aan de ene kant voor democratisering van informatie, maar ook voor een waardevermindering van die informatie. 

Zo geeft burgerjournalistiek een stem aan gemarginaliseerde groepen en zorgt het voor meer diversiteit in de berichtgeving. Wanneer er bommen vallen in Gaza of Kiev, zijn het vaak jonge lokale bewoners die rauwe glimpen van lokale realiteiten vastleggen. Daarmee daagt deze democratisering dus een monopolie op bepaalde verhalen uit, wat in een slecht functionerende democratie of een onderdrukt land van vitaal belang is. 

Maar het maakt verificatie ook moeilijker. Video’s kunnen uit hun context worden gehaald of gemanipuleerd worden om verschillende perspectieven te bestrijden. Feiten kunnen samenvallen met fictie. Kritiek komt – niet verrassend – uit de hoek van oudere generaties en stelt dat nieuws op social media vooral echoot wat de ‘lezer’ wil horen. Die kritiek is niet onterecht, maar in feite bestonden filter-bubbels ook wel voor de tijd van het internet in de vorm van traditionele niche media. Uiteindelijk is het aan de burger of lezer om door de grenzen van een bubbel te breken. “Verbreed je media dieet” is ons devies. Een instituut dat daar een grote rol in kan (en zou moeten) spelen is het onderwijs. “Mediawijsheid”; de kunde om kwaliteit van informatie en content objectief te beoordelen, is een vaardigheid die wij, en onze kinderen, de komende jaren hard nodig gaan hebben. Zo zou – in theorie – grassroots-journalistiek naast hoogwaardige traditionele journalistiek kunnen bestaan en op die manier kunnen bijdragen aan een rijker perspectief op de maatschappij en een gezonde democratie. 

Generative AI wordt mainstream

Het hoeft geen verrassing te heten dat de hoeveelheid desinformatie in onze maatschappij in rap tempo toeneemt. Nu AI-machines steeds intelligenter worden, komt er steeds meer AI-generated en deepfake content bij en wordt het steeds lastiger om echt van onecht te onderscheiden. Deze overflow aan onechte content kan legitieme media outlets ook nog eens onder druk zetten om mee te liften op internet hypes of sensationele content te reposten om zo relevant te blijven op het internet.  

Een belangrijke stap voorwaarts zou daarom het accrediteren van bronnen zijn, en daarbij het nog strenger monitoren op ‘fake news’ of onjuiste informatie. Daarvoor moeten we weer naar tech-giganten als Meta and TikTok kijken. Maar op dit moment belonen de algoritmes van deze giganten nog steeds vooral polariserende en opruiende content.  Hoe kunnen we als democratische samenleving weerstand bieden tegen deze mechanische industrie van woede? Dat is wat we ons moeten afvragen in 2024. 

Een sprankje hoop: de grenzen van groei en ESG-geloofwaardigheid

Naarmate de maatschappelijke verdeeldheid verder verdiept, zien we dat missie-gedreven merken en organisaties steeds meer vertrouwen winnen in de gemeenschap. NGO’s en bedrijven met echte mensen, die echt het verschil willen maken, met echte acties. 

Waar communicatie rondom maatschappelijke thema’s vanuit bedrijven lang mooipraterij was, dwingt EU wetgeving deze bedrijven tot echte stappen. En tot samenwerking met NGO’s om zo sneller slagen te maken. Steeds vaker zien we verhalen die geworteld zijn in tastbare acties, verifieerbare data en progressie. Het echte kryptonite van deze beweging is, dat het mensen aanzet tot hoop en vertrouwen. Het moge duidelijk zijn; we worden komend jaar enorm uitgedaagd in onze ethiek, ons aanpassingsvermogen en de wil om te werken aan een gezond media landschap en daarmee een goed functionerende democratie. 

Zoals Jon Stewart recent aanhaalde in The Daily Show: het gaat niet om de dag van de verkiezingen, maar de dag erna. En de dag daarna. En die daarna…